این اصطلاحات مهم هستن به دلیل اینکه باید
بدونیم که هم از نظر حقوق هر دو کشور یعنی
از نظر نظام حقوقی ایران و آمریکا این
مسائل خیلی پیچیده است و هم از لحاظ حقوق
بینالملل
خب
من برای اینکه یک مقدار دقیقتر بحث رو
پیش ببریم از روی
متن تفاهمنامهی که کاخ سفید منتشر کرده و
جاهای مختلف میتونید ببینید من متن
تفاهمنامه رو ۱۴ بندشو میخونم برای شما و
میتونید در سایت بی سی این متن رو ببینید
در حقیقت منم از روی سایت بیبی بی سی
میخورم
نکته که جالب هست اینه که این تفاهمنامه
که کاخ سفید منتشر کرده همراه با توضیح
مقام آمریکاییست و در حالی که توضیحی ما
از جانب مقام ایرانی نمیبینیم.
خب بند اول ایالات متحده آمریکا جمهوری
اسلامی ایران و متحدان آنها در جنگ جاری
با امضای این تفاهمنامه پایان فوری و
دائمی عملیات نظامی در همه جبههها از
جمله لبنان را اعلام میکنند و متعهد
میشوند از این پس هیچ جنگ یا عملیات
نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنن از تهدید یا
استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنن و
تمامی یت عرضی و حاکمیت لبنان را تضمین
کنند. توافق نهایی پایان دائمی جنگ در همه
جبههها از جمله لبنان و سایر مفاد این
بند را تأیید خواهد کرد. خب این در همین
آغاز خب خیلی پرسشهای جدی رو برمیانگیزه
به خاطر اینکه وقتی که ما از متحدان
آمریکا داریم صحبت میکنیم یعنی در وحله
اول اسرائیل یعنی اینکه آمریکا داره از
جانب اسرائیل هم همچین تعهدی میده هم در
مورد لبنان این تعهدو میده و هم در مورد
ایران و خب خیلی مهم هست که ما بدونیم که
آیا نتانیاهو واقعاً همچین
تضمینی رو در مورد لبنان یا ایران
خواهد داد یا نه؟ یعنی آیا حتی از به
اصطلاح از نظر زبانی هم آیا موافقت
اسرائیل رو آمریکاییا داشتند و آیا
همچین چیزی ممکن هست؟ یعنی ممکن هست که
مسئله در عرض ۶ ماه نه تنها مسئله ایران و
اسرائیل بلکه مسئله اسرائیل و حزب اللهله
هم به طور دائمی حل بشه. خب این یک مقدار
به اصطلاح
بدبوینی رو خیلی بدبینی زیادی رو به جا
میگذاره. بعد میگه که در بندوم میگه که
ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی
ایران متعهد میشوند به حاکمیت و تمامیت
ارضی یکدیگر احترام بگذارن و از دخالت در
امور داخلی یکدیگر خودداری کنن. این که
چیز عجیب غریبی نیست. در حقیقت این یکی از
اصول حقوق بینالملل هست و هیچ کشوری
نمیتونه در امور کشور دیگه دخالت بکنه یا
حاکمیت و تمامیت ارزیش رو نادیده بگیره.
اما نکته مهم اینه که ایران حاکمیت و
تمامیت ارضی اسرائیل رو به رسمیت نمیشناسه
و اگر چنین باشه این باز خب خیلی دردسر
تولید میکنه هم برای ایران هم برای
آمریکا. بند سوم میگه ایالات متحده آمریکا
و جمهوری اسلامی ایران متعهد میشوند
حداکثر ظرف ۶۰ روز درباره توافق نهایی
مذاکره کرده و به آن دست یابن این مهلت با
رضایت متقابل
قابل تمدید است. خب این ۶۰ روزی که در
حقیقت اینا فرصت دارن که آغاز کنن مذاکرات
رو برای توافق نهایی
۶۰ روزیست که درش باید یک سری تعهدات
انجام بشه که حالا این تعهدات رو در بنده
چهارم میگم یعنی تا ۶۰ روز تا این به
اصطلاح پایان این ۶۰ روز از به محض اینکه
این تفاهمنامه امضا بشه
این تعهدات آغاز میشه بند چهارم این
تعهدات رو توضیح میده میگه بلافاصله
پس از امضای این تفاهمنامه یعنی الان
ایالات متحده آمریکا روند رفع محاصره
دریایی و هرگونه مزاحمت یا مانع علیه
جمهوری اسلامی را جمهوری اسلامی ایران را
آغاز خواهد کرد و ظرف ۳۰ روز به طور کامل
به محاسبه دریایی پایان خواهد داد. در این
دوره تردد کشتیها متناسبه با میزان
بازگشت ترافیک دریایی به سطح پیش از جنگ
که از سوی جمهوری اسلامی جمهوری اسلامی
ایران برقرار میشود خواهد بود. ایالات
متحده آمریکا همچنین متعه میشود ظرف ۳۰
روز پس از توافق نهایی نیروهای خود را از
مجاورت جمهوری اسلامی ایران خارج کند. خب
این مجاورت جمهوری اسلامی هم باز آیا به
این معنا هست که
این شامل مثلاً پایگاههای آمریکایی در
خلیج فارس میشه یا شامل مثلاً فقط ناوها
میشه؟ اینم یه مقدار مبهم هست. توضیح مقام
آمریکایی مقصود این بند آن است که ظرف ۳۰
روز پس از توافق نهایی در صورتی که به
توافق نهایی برسیم آرایش نیروهای آمریکا
در منطقه به وضعیت پیش از آغاز درگیریها
بازگردد. این همان چیزیست که این بند در
عمل پیشبینی میکند. خب این چیزیست که
برای ایران خیلی پذیرش دشوار هست و برای
کشورهای منطقه هم باز این
ساده نیست به خاطر اینکه این پایگاههای
آمریکایی که در منطقه حالا چه در عراق چه
در کشورهای به اصطلاح شیخنشین حاشیه خلیج
فارس ساخته شدن در اصل ساخته شده بودن
برای اینکه یه سپر دفاعی باشن برای این
کشورها در برابر جمهوری اسلامی اما کاملاً
این جنگ به اصطلاح نتیجه معکوس
این به اصطلاح سیاست رو نشون داد. یعنی
نشون داد که وجود این پایگاهها نه تنها
سفر دفاعی نیست که اساساً یک انگیزه و یک
به اصطلاح عامل برانگیختن جنگ هست و این
کشورها رو میتونه آماج حملات ایران قرار
بده که قرار داد. در حقیقت.
حالا آیا این کشورهای حاشیه خلیج فارس مثل
بحرین مثل امارات مثل قطر آیا خواهند مثل
کویت آیا خواهند پذیرفت که پایگاههای
آمریکایی به شکل سابق
به اصطلاح به کار خودشون ادامه بدن توجه
کنید که بیش از ۳۰۰ نقطه در این پایگاهها
بمباروم شده از طرف ایران آیا اینا میخوان
بازسازی بشن آیا میخوان
معلوم نیست خیلی سؤالات زیادی در این
زمینه مطرح است. بند پنجم میگه که با
امضای این تفاهمنامه جمهوری اسلامی ایران
با به کارگیری حداکثر تلاش خود عبور ایمن
کشتیهای تجاری را بدون دریافت هیچگونه
عوارض یا هزینه به مدت ۶۰ روز در مسیر
خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس تضمین
خواهد کرد. یعنی ایران که مدام بعضی از به
اصطلاح صداها در ایران میگفتن که ما باید
عوارض بگیریم و ما مثل حسین شریعتمداری و
پس بنابراین در این ۶۰ روزه عوارضی در کار
نخواهد بود. تردد کشتیهای تجاری بلافاصله
آغاز خواهد شد با در نظر گرفتن ضرورت رفع
موانع فنی و نظامی و اجرای عملیات مینروبی
توسط جمهوری اسلامی ایران که ظرف ۳۰ روز
انجام خواهد شد. این هم باز میتونه خیلی
چون و چرا درش به وجود بیاد. جمهوری
اسلامی ایران با پادشاهی عمان گفتگو خواهد
کرد تا درباره نحوه اداره آینده و خدمات
دریایی تنگی هرمز با مشارکت دیگر کشورهای
ساحلی خلیج فارس و در چارچوب حقوق
بینالملل و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی
این تنگه به توافق برسد. بنابراین آمریکا
اینجا دست و پای ایران رو میبنده برای
اینکه به طور یک جانبه درباره تنگه هرمز
تصمیم بگیره. در حقیقت هرگونه توافقی رو
منوت میکنه به مشارکت دیگر کشورهای حاشیه
خلیج فورس.
توضیح مقام آمریکایی در این بند تأکید شده
است که عبور کشتیهای تجاری بدون دریافت
عوارض خواهد بود. همچنین ایران نه تنها
فقط با عمان بلکه با کشورهای خلیج فارس
برای تدوین یک توافق بلندمدت درباره تنگه
هرمز همخواهی خواهند کرد. ممکن است ایران
بر حقوق خود تأکید کند اما کشور کشورهای
خلیج فارس هرگز با ساز وکاری که شامل
دریافت عوارض برای عبور از تنگه هرمز باشد
موافق نخواهند موافقت نخواهند کرد. یعنی
در عمل آمریکا به اجازه نمیده به دیگر
کشورهای خلیج فارس که موافقت کنند که در
عوارض دریافت بشه در تنگه هرمز این در عمل
یعنی کهه توافق نهایی در توافق نهایی
امکان اینکه ایران عوارض بگیره و هزینه به
اصطلاح بر دوش کشتیهای تجاری بذاره وجود
نداره و این چیزیست که باز در ایران
مخصوصاً خیلی
مخالف داریم. بند ششم ایالات متحده آمریکا
متعهد میشود با همکاری شرکای منطقهای یک
برنامه نهایی مورد توافق طرفین
با حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی و
توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران تدوین
کند. سازوکار اجرایی این برنامه به عنوان
بخشی از توافق نهایی ظرف ۶۰ روز نهایی
خواهد شد. تمام مجوزها، معافیتها و
اجازههای لازم برای انجام معاملات اولیه
مرتبط از سوی ایالات متحده آمریکا صادر
خواهد شد. این خیلی مهمه. مخصوصاً توضیح
مقام آمریکایی که میگهاین بند آمریکا را
ملزم نمیکند که حتی ۱ دلار به ایران
پرداخت کند یا در این صندوق مشارکت مالی
داشته باشد. مفهوم آن این است که اگر
توافق نهایی حاصل شود و ایران به تعهدات
خود عمل کند، آمریکا اجازه خواهد داد که
برای مثال امارات متحده عربی در ایران
نیروگاه برق احداس کند. د تا نکته رو توجه
داشته باشید. این
چیز این برنامه ۳۰۰ میلیارد دلاری برای
بازسازی و توسعه اقتصادی ربطی به بدهیهای
آمریکا به ایران نداره. یعنی میشه که میشه
تصور کرد که آمریکا بدهیهای ایرانو
پرداخت بکنه ولی در این برنامه بازسازی و
توسعه شرکت نکنه. از طرف دیگه هر کشوری که
بخواد در این برنامه بازسازی و توسعه شرکت
بکنه مخصوصاً کشورهای منطقه نیازمند مجوز
از سوی آمریکا هستن. بنابراین
آمریکا میتونه این به اصطلاح برنامه
بازسازی و توسعه رو محدود بکنه یا گسترش
بده و در حقیقت اختیار همه این
سرمایهگذاریها در از سوی کشورهای منطقه
اختیارش دست آمریکا خواهد بود.
بند هفتم ایالات متحده آمریکا متعهد
میشود همه انواع تحریمها علیه جمهوری
اسلامی ایران را لغو کند. از جمله
تحریمهای مرتبط با قطعنامههای شورای
امنیت و شورای حکام آژانس بینالمللی
انرژی اتمی و همچنین تمام تحریمهای
یکجانبه آمریکا اعم از اولیه و ثانویه.
زمانبندی اجرای این اقدام در چارچوب
توافق نهایی تعیین خواهد شد. دو طرف
همچنین اعلام میکنن که قصد دارن این
موضوع را فوراً در مذاکرات بررسی کنن تا
به توافق متقابل برسن. خب
شما میدونید که در مورد ایران ما سه مرجع
تحریم داریم و سه دسته تحریم. سه مرجع
تحریم یکی سازمان ملل هست یکی آمریکاست و
یکی اتحادی اروپاست. یعنی تحریم که علیه
ایران هست. س موضوع تحریم هم یکی برنامه
هستهای جمهوری اسلامیست یکی برنامه
موشکی جمهوری اسلامیست و یکی هم به اصطلاح
تحریمهایی که مربوط به نقض حقوق بشر
هستن. آمریکا اگر بخواد تحریمها رو لغو
بکنه فقط میتونه تحریمهای به اصطلاح
خودش رو لغو بکنه. برای اینکه به اصطلاح
تحریمهای سازمان ملل لغو بشه نیازمند به
تصویب شورای امنیت هست و شورای حکام آژانس
و آمریکا نمیتونه تحریم سازمان ملل رو به
اصطلاح لغو کنه. آمریکا همچنین نمیتونه
تحریمهای اتحادی اروپا رو لغو بکنه.
بنابراین اون تحریمها خواهند بود. و بعد
هم نکته بعد اینه که در آمریکا اگر بخواد
این تحریما لغو بشه همه نیازمند تصویب
کنگرهست و تصویب کنگره یک فرایند بسیار
پیچیده و طولانی هست و حالا من نمیدونم
که آیا این تحریمهایی که گفتن تحریم
مربوط به همه این سه مورد هست یا فقط در
مورد برنامه موشکی و برنامه هسته جمهوری
اسلامی
بند هشتم
جمهوری اسلامی ایران بار دیگر تأکید
میکند که سلاح هستهای تولید یا خریداری
نخواهد کرد. ایالات متحده آمریکا جمهوری
اسلامی ایران توافق کردند درباره نحوه
تعیین تکلیف ذخایر مواد قرین شده ایران
مطابق سازوکاری که در آینده مورد توافق
قرار خواهد گرفت تصمیمگیری کنند. حداقل
اقدام پیشبینی شده رقیقسازی این مواد در
داخل ایران تحت نظارت آژانس بینالمللی
انرژی اتمیست. دو طرف همچنین توافق کردن
درباره موضوع غنیسازی و سایر مسائل مرتبط
با نیازهای هستهای ایران در چارچوبی که
در توافق نهایی تعیین خواهد شد مذاکره
کنند. توافق نهایی مفاد این بند را تأیید
خواهد کرد. دو کشور تأکید میکنند که
موضوعات هستهای از اهمیت حیاتی برخوردار
است و قصد دارند فوراً برای دستیابی به
توافق در این زمینه وارد مذاکره شود.
بنابراین برنامه هستهای صلحآمیز در
ایران در از طرف آمریکا به رسمیت شناخته
میشه. یعنی برخلاف اون انتظار یا اون به
اصطلاح وعدههایی که آمریکا میداد در
مورد برچیده شدن برنامه هستهای ایران
میبینیم که برنامه هسته صلحآمیز در از
سوی آمریکا به رسمیت شناخته میشه. توضیح
مقام آمریکایی درباره بندهای هفت و ۸ نخست
اینکه توافق فقط به و بعدم غنیسازی هم
متوقف نمیشه در حقیقت بلکه درجهش در حقیقت
پایینه
توضیح مقام آمریکایی نخست اینکه توافق فقط
به گفتگو درباره موضوع هستهای اشاره
نکرده است برخلاف ادعاهای مطرح شده در
تبلیغات ایران موضوع هستهای به طور صریح
در این تفاهمنامه آمده است. دوم اینکه
حداقل استاندارد تعیین شده این است که
ذخایر اورانیوم غنی شده از طریق رقیقسازی
از بین برود. این کف مطالبات ماست و برای
فرافتن از آن تلاش خواهیم کرد. اما همین
که ایران با این موضوع موافقت کرده یک
پیروزی بزرگ برای آمریکا محسوب میشه. خب
همین که آمریکا برنامه صلحآمیز ایران رو
قبول کرده این هم میتونه یه پیروزی برای
ایران تلقی بشه. سوم اینکه بندهای هفت و ۸
به یکدیگر وابسته هستند لغو تحریمها در
بند مستقیماً به حل و فصل موضوع هستهای
در بند مرتبط است. هر اندازه ایران در
اجرای تعهدات هستهای خود پیشرفت کند به
همان میزان از رفع تحریمها بهرمند خواهد
شد. یعنی بنابراین تحریمها اینطوری نیست
که ناگهان برداشته بشه. به موازاتی که به
موازات اینکه ایران اجرا بکنه تعهداتشو به
به تناسب و به به موازات اون هم تحریمها
برداشته خواهد شد. بنابراین یک فرایند
بسیار پیچیده و طولانی و زمانبندی خیلی
مفصلی خواهد داشت.
بندهای نهم و دهم میگه تا زمان دستیابی به
توافق نهایی دو طرف توافق میکنن وضعیت
موجود حفظ شود. یعنی و جمهوری اسلامی
وضعیت فعلی برنامه هستهای خود را حفظ
خواهد کرد و ایالات متحده آمریکا هیچ
تحریم جدیدی اعمال نخواهد کرد. همچنین
آمریکا متعهد میشود بلافاصله پس از امضای
این تفاهمنامه و تا زمان لغو کامل
تحریمها وزارت دارایی مجوزهای لازم برای
صادرات نفت، فرآوردههای نفتی و مشتقات آن
و همچنین تمامی خدمات مرتبط از جمله
مبادلات بانکی بیمه و حمل و نقد را صادر
کند. همونطور که گفتم این مسئله فقط به
وزارت دارایی برنمیگرده و به کنگره به
تصویب کنگره در خیلی از موارد نیازمنده.
بنابراین باز خیلی این رابطه بین وزارت
دارایی و کنگره چگونه هست؟ خود این
میتونه خیلی مسئله رو پیچیده کنه. بند
یازدهم ایالات متحده آمریکا متعهد میشود
پس از اجرای این تفاهمنامه دسترسی کامل
جمهوری اسلامی به داراییها و منابع مالی
مسدود شده یا محدود شده را فراهم کند.
یعنی همون طور که گفتم آمریکا در برنامه
توسعه و بازسازی ایران شرکت نمیکنه ولی
بدهیهاشو به ایران خواهد داد که این بده
بدهیها بالغ بر دهها میلیارد دلار هست.
جزئیات مربوط به آزادسازی این داراییها
در جریان مذاکرات تعیین خواهد شد. یعنی
این اولین باره که این اتفاق میفته بعد از
جریان گروگانگیری سفارت آمریکا در ایران.
آمریکا همچنین متعهد میشود تمامی مجوزها
و تأییدیهای لازم را برای انتقال این
داراییها به حسابهایی مورد تأیید بانک
مرکزی جمهوری اسلامی ایران صادر کند.
توضیح مقام آمریکایی آنچه ایران در ابتدا
خواهان آن بود، دسترسی به این داراییها
بلافاصله پس از امضای تفاهمنامه بود. اما
در نهایت پذیرفت که تنها در صورت اجرای
تعهدات خود بتواند به بخشی از این
داراییها دسترسی پیدا کند. ببینید اینجا
باز میگه بخشی از این داراییها ولی
بالا توی بند نوشته دسترسی کامل به
داراییها. یعنی اینجا بین توضیح مقام
آمریکایی و بند یازدهم تفاوت هست
ناسازگاری هست. [صدای خرناس]
اگر ایران به تعهدات خود عمل کند برای
مثال در موضوع هستهای همکاری نشان دهدی
از این داراییهای مسدود شده آزاد خواهد
شد. یعنی همین جا آمریکا داره دبه میکنه
که میگه بخشی از داراییها نه همه
داراییها. بند دوازدهم ایالات متحده
آمریکا و جمهوری اسلامی ایران توافق
میکنن یک سازوکار اجرایی برای نظارت بر
اجرای موفق این تفاهمنامه و پایانبندی
به توافق نهایی اجرا ایجاد شود. بند
سیزدهم پس از امضای این تفاهمنامه و آغاز
اجرای بندهای ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ و ادامه
اجرای آنها، ایالات متحده متحده آمریکا و
جمهوری اسلامی ایران مذاکرات درباره توافق
نهایی را آغاز خواهند کرد. بند چهاردهم
توافق نهایی با یک قطعنامه الزامآور
شورای امنیت سازمان ملل متحد تأیید و
پشتیبانی خواهد شد. بعدم که امضای آقای
پزشکی و آقای ترامپ هست. خب توافق نهایی
با قطعنامه الزاماور شورای امنیت خب د تا
کشوری که کمترین تعهدو به قطعنامههای
شورای امنیت سازمان ملل دارن یکی خود
آمریکاست و یکی اسرائیل این الزام آوری
معلوم نیست برای کی الزام آوره خب خود
ایرانم که بارها آقای احمدینژاد گفت که
قطعنامهها ورقاره است
یه نکته مهم امضا کنندگان هستن یعنی
برجام جام از طرف د تا به اصطلاح از وزرای
خارجه ایران و آمریکا جانکری و ظریف امضا
شد دو وزیر خارجه این تفاهمنامه داره در
یک سطح بالاتری امضا میشه یعنی رئیس جمهور
رؤسای جمهور دو کشور اما باز یک نکته دیگه
این هست که
در ایران مخصوصاً در شرایط کنونی اینکه
رئیس جمهور جور ایران چقدر قدرت اجرایی
داره و چقدر در حقیقت این امضاش همون
اعتباری رو داره که امضای
دونالد ترامپ خود این هم خیلی مسئله مهمیه
Yeah.