ما د تا اصطلاح داریم در حقوق بینالملل
یکی اصطلاح اگریمنت هست یعنی توافق و یکی
هم اصطلاح تریتی یا پیمان یا معاهده این
دو تا هم باز با همدیگه فرق میکنن
در حقیقت
در حقیقت تریتی یا پیمان یا معاهده
معمولاً رسمیترین و مهمترین نوع توافق
بینالمللیه که بین دولتها یا سازمانهای
بینالمللی منعقد میشه و از نظر حقوقی
الزامآوره و [صدای خرناس] معمولاً
نیازمند رتیفیکیشن یا تصویب
نهادهای قانونی کشورهاست مثل مثلاً در
آمریکا مثل کنگره در در ایران مثل مجلس و
برای مسائل بنیادی و بلند مدت به کار میره
در حقوق بینالملل به ویژه در چارچوب
کنوانسیون
ژنو و سازمان ملل معاهده جایگاه خیلی ویژه
مثل معاهده ورسای یا معاهده رم.
اگریمنت یک اصطلاح عامتر و
انعطافپذیرتریه
که میتونه کاملاً الزامآور باشه یا اینکه
صرفاً سیاسی باشه و معمولاً تشریفات کمتری
نسبت به تریته یا معاهده داره و برای
موضوعات اجرایی، فنی، اقتصادی، سیاسی یا
همکاریهای مشخص به کار میره و گاهی نیازی
به تصویب پارلمانها یا نهادهای
قانونگذاری نداره. مثل پریس اگریمنت
توافقهای تجاری دو جانبه توافقهای
همکاری علمی یا فرهنگی
در نتیجه تفاوت اصلی بین تریتی و اگریمنت
معاهده و توافق این هست که
تریتی رسمیت تره معاهده رسمیتره ولی
اگریمنت عامتره
تریتی یا معاهده نیازمند تصویبه معمولاً
ولی اگریمنت یا توافق بدون تصویب هم گاهی
در حقیقت منعقد میشه
تریتی برای مسائل راهبردی و بلند مدته ولی
توافق برای همکاریهای اجرایی یا موضوعیه
موضوع خاص مثل مثلاً موضوع هستهای تریتی
بار حقوقی و سیاسی سنگینتری داره ولی
توافق انعطاف پذیرتر هست
و البته این به این معنا نیست که لزوماً
اگریمنت از تریتی ضعیفتر هست یعنی از نظر
حقوق بین بینالملل نام سند به تنهایی
تعیین کننده نیست بلکه مثلاً ممکنه سندی
با عنوان اگریمنت یا توافق باشه ولی
کاملاً الزامآور باشه یا سندی با عنوان
مثلاً معاهده باشه و تعهدات کمتری رو در
حقیقت ایجاد بکنه به تعبیر حقوقدان
بینالمللی اونچه اهمیت داره محتوا و قصد
طرفهاست نه صرفاً عنوان سند
خب در مورد ایران ما یک چیزی در سال
۲۰۱۴۱۶
به امضای آمریکا و ایران رسید که اون به
اصطلاح عنوان رسمیش جوت کپسی پن اکشن هست
یعنی اون چیزی که در فارسی میگن برجام که
این برجام تریتی نبود یعنی معاهده نبود و
بلکه یک نوع اگریمنت یا پلانف اکشن محسوب
میشد و به همین دلیل در آمریکا به عنوان
معاهده به تصویب دو سوم سنای آمریکا نرسید
و بیشتر به صورت یک توافق سیاسی اجرایی
بین ایران و گروه ۵ به اضافه یک تنظیم شد
و همین بود که خروج دولت دونالد ترامپ رو
از اون از نظر حقوق به اصطلاح آمریکا از
نظر قانونی آسونتر کرد در آمریکا این کار
ممکن بود ولی در ایران آقای خامنهای گرچه
گفت اگر
آمریکا این به اصطلاح برجام رو پاره کنه
ما آتش خواهیم زد در ایران اتفاقاً این
اتفاق نیفتاد و یه تفاوت دیگش این بود که
مجلس در حقیقت رأی داد بهش یعنی حالا در
یه جریان که خیلی هم مناقشه برانگیز بود
ولی مجلس ایران رأی داد ولی در آمریکا
نهاد قانون گذاری به این رأی نداده بود در
نتیجه از نظر حقوقی داخل ایران هم باز اگر
قرار بود که این برجام لغو بشه ه یا ایران
در حقیقت
از او کنار کنار بده باید مجلس این کارو
میکرد یعنی چون مجلس تایید کرده بود
بنابراین مجلس هم باید اون رو در حقیقت
باطل میکرد خب این اصطلاحات مهم هستن به
دلیل اینکه باید بدونیم که هم از نظر حقوق
هر دو کشور یعنی از نظر نظام حقوقی ایران
و آمریکا این مسائل خیلی پیچیده است و هم
از لحاظ حقوق بینالملل