ایمانوئل کانت امروزه به چه کار ما می‌آید؟ چرا و چگونه «نقد عقل محض» او را باید خواند

خوب اگر ممکن هست دوستان به من بفرماین که در یوتیوب آیا تصویر و صدا خوب هست من عذر میخوام بابت این نوزی که وجود داره مخصوصا در کلاب هاوس به خاطر کولر هست و من متأسفانه نمیتونم کولررو خاموش کنم به خاطر اینکه هوا گرمه در نتیجه عذرخواهی می‌کنم و سلام می‌کنم خدمت بابک عزیز و دوستان در کلاب‌هاس و اگر موافق باشین بابکتون صحبتو شروع بکنیم. فقط در لطف کنید در یوتیوب به من بگید که به درستی شنیده میشیم و دیده میشیم و مشکلی اگر نباشه خب خیلی راحت‌تر می‌تونیم بحثو پیش ببریم. بسیار خب من چک می‌کنم معمولاً دوستان یوتیوبم لطف می‌کنن همون موقع پاسخ میدن که صدا به چه ترتیب هستش منم سلام عرض می‌کنم خدمت شما و همچنین دوستان حاضر در جلسه امروز همونجور که آقای خلجی گفتن این جلسه شأن نزولش و در واقع درآمدی هست بر دوره‌ای که آقای خلجی قصد دارن برگزار کنن و همین در در محض رو در فکر می‌کنم ۱۴ ۱۵ جلسه اون [صدای خرناس] رو در ۲۸ جلسه در ۲۸ چقدر [صدای خرناس] زیاد بله در در حقیق میشه دو ترم دیگه دو ترم دانشگاه بله امیدوارم که این جلسات رو دوستان اگر تمیل دارن شرکت بکنن از دست ندن فلسفه [صدای خرناس] فهم رو در واقع آقای خلجی در جلس [صدای خرناس] گرباری هستش و اگر دوستان مایل هستن تو این جلسه شرکت کنن حتماً به ایمیل مربوطه ایمیل بزنن پیام بدن تا بتونن در ابتدای جلسه توی این دوره شرکت بکنن ولی در هر صورت جلسات ضبط میشه و همه جلسات در یک پکیج کامل در اختیار دوستانی که احیاناً نمی‌رسن توی جلسه به صورت لایو شرکت بکنند آفلاین هم براشون ممکنه کار بکنه به هر صورت راههای ارتباطی رو اون یکی در واقع اون اجازه بدید من اون ایمیلی که مستقیم [صدای خرناس] برای همین منظوره خجلکچرز@gmail.com بله خرجلچرز@gmail.com مربوط به همین جلسات هستش که حالا اگر من میذارمش توی چت روم که دوستان اون چیزشو اشتباه نکنن بسیار خب من وقت جلسه رو نمیگیرم فقط یک کوتاه من از کانت بگم که کمتر فیلسوفی رو میتوان یافت که به اندازه کانت در سرنوشت اندیشه مدرن اثر گذاشته باشد. بسیاری از مباحثی که امروز درباره عقل، آزادی، اخلاق، علم، دین، سیاست و حتی حدود شناخت انسان مطرح می‌کنیم به شکلی مستقیم یا غیرمستقیم از دل پرسش‌هایی برآمد در قرن هجدهم صورت بندی کرده است. کتاب نقد عقل محض صرفاً یکی از مهم‌ترین آثار فلسفه تاریخ نیست بلکه تلاشی هست برای پاسخ به یک مسئله بنیادین. انسان چه چیزی را می‌تواند بداند و چه چیزی را نمی‌تواند بداند. کانت در [گلویش را صاف می‌کند] جهانی می‌نوشت که از یک سو علم جدید با شتابی بی‌سابقه در حال پیشروی بود و از سوی دیگر شکاکیت فلسفی بنیان‌های یقین را متزلزل کرده بود. او کوید راهی میان جذب‌اندیشی و شکاکیت بکشاید. راهی که نه به نفی عقل بیانجامد و نه به پرستش بیچون و چرای آن. اهمیت کانت فقط در پاسخ‌هایی که ارائه می‌کند نیست، بلکه در نوع پرسش‌هایی است که مطرح می‌کند. او نگاه فلسفه رو از جهان به سوی شرایط امکان شناخت جهان معطوف کرد. گویی پیش از آنکه درباره اشیا سخن بگوییم باید از خود بپرسیم ذهن ما چگونه تجربه رو ممکن می‌سازد. به همین دلیل کانت همچنان فیلسوف زمانی ماست. بسیاری از مناقشات [صدای خرناس] معاصر درباره حقیقت، علم، اخلاق، آزادی و خودآیینی انسان هنوز در افقی رخ می‌دهند که او ترسیم کرده است. امشب در [گلویش را صاف می‌کند] خدمت دوستان هستیم در آنخوانی و خدمت آقای خلجی تا به این پرسش‌ها بپردازیم و به هر [گلویش را صاف می‌کند] حال از زبان آقای خلجی هم شنیدن مباحث کانت [صدای خرناس] به گونه دیگر هست که حتماً دوستان تجربه این جلسات رو دارن. هر صورت [صدای خرناس] از حضور همه شما سپاسگزارم و خوشحالم که امشب در کنار شما هستیم. آقای خرجی در خدمت شمایدیم. بفرمایید. بله ممنونم باب جان از مقدمه که خواندی و [صدای خرناس] دوباره سلام میکنم خدمت دوستان گرامی این جلسه‌ای که اکنون آغاز میکنیم در حقیقت یک درآمدیست بر یک دوره متنخوانی نقد عقل محض که قصد دارم که از دهم ماه ژوییه در حقیقت هر جمعه این درسو شروع بکنیم در حقیقت دو ترم دانشگاهی خواهد بود یعنی من متن رو در ۲۸ جلسه خواهم خوند و من سیلابسی نوشتم برای این و مشخص کردم که کجاهای متنو خواهیم خوند چهجوری خواهیم خوند روش خوندنمون چهجوری خواهد بود و هر جلسه چه بخش‌هایی از کتاب رو خواهیم خوند. دوستانی که مایل هستن که اطلاعات خیلی دقیق‌تری راجع به اون درس پیدا بکنن می‌تونن به همون ایمیلی که گفتم و بابک هم گفت خجلز@gmail.com ایمیل بفرستن اون سلابس براشون فرستاده بشه ولی امروز من بحثم در حقیقت درآمدگونه است یعنی از یک طرف به د تا سؤال میخوام جواب بدم یکی اینکه چرا کانت مهمه امروزه کانت به چه کار ما میاد چرا ما من وقتی ما میگیم یعنی من و شما یعنی ما ایرانی‌های که در سال به اصطلاح ۲۰۲۶ زندگی میکنیم و در شرایط کنونی داریم زندگی می‌کنیم سوال اول اینه که کانت به چه کار ما میاد و سوال دوم اینه که نقد عقل محض رو چرا باید خوند و و چهجوری باید خوند حالا اگر من تنبلی نکنم و از شر به اصطلاح کاهلی بتونم نجات پیدا بکنم فردا هم یک جلسه خواهم داشت راجع به زندگی کانت و بررسی میکنم چند تا زندگی نامه‌ای رو که درباره کانت نوشتن چند تا بیوگرافی که درباره کانت نوشتن و اشاره میکنم به همین طور بحث ترجمه‌ها حالا شاید یک جلسه بگذاریم راجع راجع به یعنی شاید فردا یه جلسه بذاریم راجع به زندگی کانت و یه جلسه هم پس فردا بگذاریم راجع به ترجمه‌های کانت نه فقط به فارسی بلکه ترجمه‌های کانت به زبان انگلیسی به زبان فرانسه به زبان‌های مختلف از جمله زبان فارسی یعنی حتی راجع به ترجمه‌های چینی و اینها چون خود اون یه حوزه جداگانه است و بعد راجع به ترجمه‌های فارسی صحبت باید می‌کنیم و اینکه کانت در زبان فارسی چهجوری فهمیده شده حالا این سه جلسه حالت درآمدی خواهند بود بر این بحث حالا شما می‌تونید مستقلاً این سه جلسه رو هر کدومون گوش بدین و ولی اگر مایل هستین که در اون جلسات شرکت بکنین خب من یه یک بار سال گذشته تلاش کردم که این مدخوانی رو انجام بدم ولی بعد از چند جلسه فکر کنم دوستمون گفت ۱۱ جلسه جلسه بعد از ۱۱ جلسه متوقف شد حالا من دوباره از سر می‌گیرم منتها به شکل متفاوتی منتها راجع به کانت من همونطور که می‌دونید من خیلی حرف زدم و به اصطلاح بحثهای مختلفی رو انجام دادم در یوتیوب میتونید این بحثها رو پیگیری بکنید حالا مخصوصاً من چند جلسه راجع به مقاله روشنگری چیستش صحبت کردم اینا همه در یوتیوب من هست بنابراین هر چقدر که بیشتر اینها رو گوش بدین طبیعتاً راحت‌تر خواهد شد ورود به بحث کانت. خب چرا کانت برای ما ایرانیان امروزی و برای اساساً انسان این زمانه می‌تونه اهمیت داشته باشه؟ خب اگر ما به بحران‌ها و مسائلی که در جهان ما وجود داره نگاه بکنیم می‌بینیم که بسیاری از مسائلی رو که ما امروزه باهاش دست و پنجه نرم می‌کنیم مسائلیست که کانت به شکل خاص و به شکل مخصوصا سیستماتیکی اونها رو صورت بندی کرده و طرح کرده بنابراین این بسیاری از مفاهیم مدرن شما از مسئله آزادی مسئله حق مسئله عدالت مسئله اخلاق مسئله انسان مسئله حقوق بشر مسئله زندگی خوب مسئله به اصطلاح زیبایی مسئله سعادت تمام اینها مسائلی که برای ما امروزه مسئله هست و مهم‌ترین چیز این هست که ما در یک جهانی زندگی می‌کنیم که تکنولوژی دیجیتال اون رو به شدت دگرگون کرده و اتفاقاً این عصر دیجیتال هست که با نیاز ما رو به کانت بیشتر می‌کنه. حالا توضیح خواهم داد. کانت اهمیتش این هست که به ما میگه که فهم انسانی چه محدوده‌ای داره خب ما چه چیزایی رو میتونیم بدونیم و چه چیزایی رو نمیتونیم بدونیم قبل از کانت فیلسوفان پرسش‌هایی رو مطرح میکردن که از نظر کانت اینها این پرسش‌ها هیچ موقع جواب نها نهایی پیدا نمی‌کرد. به اصطلاح یکی از اون موضوعات مسئله خدا بود یا مسئله آزادی که آیا خدا هست یا خدا نیست؟ آزادی هست یا آزادی نیست؟ و کانت میگه که اینا قضایایی هستن که اصطلاحاً آنتینومی هستن. به قول دوستمون هم میشه به بر له اون‌ها برهان اقامه کرد هم علیه اون‌ها. بنابراین این وقتی که یک قضیه‌ای هست که هم شما می‌تونید بر لهش برهان اقامه کنید هم بر علیهش می‌تونید برهان اقامه کنید معلومه که این قضیه اساساً پرسش پرسش درستی نیست. در نتیجه مسئله کانت این بود که ما چهجوری بفهمیم که عقل چه چیزایی رو می‌تونه بفهمه یا نمی‌تونه بفهمه. به اصطلاح به عبارت دیگه جغرافیای فهم یا جغرافیای عقل انسانی چیه؟ یعنی مرزهاش دقیقاً چی هستن؟ این اصطلاحو در همین نقد عقل محض کانت در مورد هیوم به کار می‌بره که میگه که هیوم [گلویش را صاف می‌کند] جغرافیدان جغرافیدان ذهن انسانی بود یا عقل انسانی بود خود کانت هست که در حقیقت اهمیتش این هست که مرزهای شناخت رو مشخص کرده و در حقیقت به ما نشون میده که فهم انسانی چگونه ممکن میشه در حقیقت بنابراین کانت رو میشه فیلسوف جغرافیای فهم دانست. می‌دونید که خود کانت بنیانگذار فلسفه جغرافیا هم هست. جغرافیا خیلی نقش مهمی داره در فلسفه کانت و استعاره‌های جغرافیایی هم خیلی مهمه. حالا من در بحث کانت اشاره خواهم کرد که چرا استعاره‌ها در زبان کانت و اساساً در زبان همه فیلسوفان خیلی مهمن برای فرق فهم اون فیلسوف. خب ما ما الان در یه عصری هستیم که این سؤال مطرح هست در حقیقت که [صدای خرناس] ما چه چیزایی رو می‌تونیم بدونیم و چه چیزایی رو نمی‌تونیم بدونیم و در حقیقت این تکنولوژی دیجیتال برای ما این توهمو ایجاد کرده که بله الان چون تو اینترنت شما می‌تونید همه چیزو سرچ کنین یا هوش مصنوعی هست پس شما انسان می‌تونه همه چیز رو بدونه حالا بعد فرق هست بین فهمیدن بین شناختن که حالا بعد صحبت خواهیم کرد یکی از ویژگی‌های دیگه کانت اینه که کانت فیلسوف همون چیزیست که بابک هم بهش اشاره کرد خدایینی یعنی اتونومی اتونومی یعنی که اون چیزی که خیلی روشن کانت توی رساله روشنگری چیستش میگه یعنی یک عبارتی هست که از هراس در حقیقت وام میگیره در لاتینی سپهر عده سپر عده یعنی جرأت دانستن داشته باش یعنی که با عقل خودت فکر بکن با عقل خودت با وجدان خودت قضاوت کن خداینی یعنی کهه خودت بر خودت حکومت کن خودت حاکم خودت باش حاکم عقل خودت باش و حاکم بهجدان خودت باش یعنی در حقیقت در قضاوت‌هات تقلید نکن نه از سنت نه از نمی‌دونم مرجعیت مذهبی، مرجعیت سیاسی، مرجعیت اجتماعی از هر چیزی که بیرون از تو هست در حقیقت از شر عادت و و اطاعت در حقیقت نجات پیدا کن و خودت قضاوت کن. خب تصور کنید ما در یک عصری هستیم که انفجار تبلیغات، انفجار اطلاعات، این گستردگی رسانه‌های اجتماعی، ایدئولوژی‌های مذهبی و غیرمذهبی، جریان‌های به اصطلاح تندرو و رادیکال و و جزمی و الگوریتم‌های هوش مصنوعی همه اینها اندیشه چیدن مستقل ما رو داره تهدید می‌کنه. یعنی ما باید همش سؤال بکنیم آیا این قضاوتی که من می‌کنم یا این طرز فکری که من دارم این مال خودمه یا اینکه تحت تاثیر به اصطلاح الگوریتمهای هوش مصنوعیست یا تحت تاثیر رسانه‌های اجتماعیست یا تحت تأثیر تبلیغات هست؟ در نتیجه این سؤال خیلی مهمه که آیا من خودم دارم فکر می‌کنم یا دیگران دارن به جای من می‌اندیشن و در حقیقت من ناآگاه هستم. بنابراین خداین خدایینی یا اتونومی یا حکومت بر خویشتن یک بحث خیلی مهمی هست که امروزه همون قدر اهمیت و فوریت و اولویت و به اصطلاح جدیت داره که در زمان کانت [صدای خرناس] کانت فیلسوف آزادیست. یعنی انسان وقتی که میگیم آزادی یعنی چی؟ آزادی اون چیزیست که انسان رو با از جانوران جدا می‌کنه. جانوران بر اساس غریضهشون عمل می‌کنن. بنابراین هرچه می‌خواهند انجام میدن. هرچی قریدهشون بهشون میگه انجام میدن و غیر از اون هم چیزی نیست که بخوان انجام بدن و نتون انجام بدن نه اون چیزی که می‌خوان یعنی میت غریضهشون بهشون میگه انجام میدن بنابراین اون‌ها مجبورن یعنی محکومن به غریضهشون ولی انسان برعکس جانوران می‌تونه اون چیزی رو که غریضش بهش میگه انجام نده یعنی برخلاف تصور رایج که فکر می‌کنیم آزادی دی یعنی کهه آدم هر کاری دلش میخواد بکنه نه آزادی به معنی دقیق کلامش اینه که اون کاری که دلت میخواد نکنی یعنی اساساً حتی در مورد مرگ و زندگی هم هست درسته که ما انسان‌ها در به دنیا اومدنمون هیچ دخلی نداریم درسته ما ما هیچ دخالتی در به وجود اومدن خودمون و به دنیا آمدن نداشتیم بنابراین ما به دنیا آمدن ما جبریه. اما این ما رو آیا یک جانوره مجبور نمی‌کنه؟ چرا؟ چون برای زندگی اختیار داریم. چون هر لحظه من می‌تونم خودمو بکشم. هر لحظه من می‌تونم خودکشی کنم. بنابراین اینکه خودمو نمی‌کشم یعنی زندگی من زندگی رو آزادانه انتخاب کردم. بنابراین این انسانه که می‌تونه زندگیشو آزادانه انتخاب کنه. من خودم رو نمی‌کشم. بنابراین زندگی من آزادانه است. من من در حقی در حقیقت آزادی یعنی خویشتنداری یعنی که شما بتونید حاکم بر امیالتون باشید هرچه امیالتون گفت و قرائضتون گفت انجام ندید بلکه اونچه مقتضای حق مقتضای قانون هست اون کارو انجام بدیم در حقیقت این انسانه که می‌تونه از امیال خودش فاصله بگیره درباره امیالش داوری بکنه قضاوت بکنه و بر اساس حق و قانون عمل بکنه و ب به همین دلیل مفهوم اساساً مفهوم هیوم می‌دونید که حقوق بشر [صدای سرفه] [گلویش را صاف می‌کند] بر اساس مفهوم جدیدی از انسان ممکن شده. یعنی خب ما همیشه صحبت می‌کردیم راجع به انسان حتی حقوق انسان هم صحبت میشد ولی همیشه وقتی انسان که می‌گفتیم منظورمون به اصطلاح منکاین بود. کا یعنی یا منظورمون هیومن بینگ بود یعنی ان نوع بشر نوع انسان ولی کانت با کانت ما یک مفهوم جدیدی از انسان رو به دست میاریم و اون انسانیته یعنی هیومنیتیه نه هیومن هیومنیتی یا انسانیت دیگه متفاوته از به اصطلاح نوع بشر و انسانیت یک چیزیست فراتر از تکتک انسان‌ها و مشترک در تک‌تک انسان‌ها و اون هست که باعث میشه که چیزی به نام دیگنیتی یا کرامت انسانی معنی پیدا بکنه در نتیجه مفهوم هیومنیتی مفهوم دیگنیتی اینا مفاهیم کانتی هستن که امکان در حقیقت آزادی سیاسی و امکان حقوق بشر رو فراهم میارن بنابراین کانت معمار جهان سیاسی مدرن هست یعنی مفاهیمی مثل قانون اساسی شهروندی آزادی عمومی صلح جهانی حقوق بشر همه اینها بدون کانت قابل فهم نیستن و یک رساله‌ی داره کانت در باب آزاد صلح جاودان که من شرح یاسپرس رو بر این رساله ترجمه کردم و آنلاین هست اگر بخواید میتونید دانلود کنید خیلی رساله مهمیه یه رساله کوتاهی رساله مهمیه ولی همین رساله پرپچوال پیس از مهم‌ترین سرچشمه‌های نظری و فکری سازمان‌های بین‌المللی و حقوق بین‌الملل مدرن هست. یعنی بدون اندیشه‌های کانت ما در جهانی زندگی می‌کردیم که درش صلح یا نهادهای بین‌المللی کم و بیش به دشواری به وجود میآمدن. بنابراین نهادهای بین‌المللی، قراردادهای بین‌المللی، نظام حقوق بین‌الملل بدون کانت قابل فهم نیست. در حتی ایده اتحادی اروپا یک ایده کانتیه کاملاً. یعنی ایده اروپا اساساً به مسابع یک جامعه مبتنی بر قانون و صلح یک ایده کانتیه تا حد خیلی زیادی. یه نکته خیلی مهمه دیگه اینکه ما در عصری زندگی می‌کنیم که ارتباط بین آدم‌ها از یک طرف خیلی خیلی خیلی خیلی به شکل انقلابی آسان شده و آدم‌ها می‌تونن در هر جای کره زمین که هستن به طور رایگان هر زمانی که خواستن با همدیگه ارتباط برقرار کنن ولی این ارتباط نیست این اتصاله یعنی کانکتیویتیه یعنی آدما می‌تونن کانکتد بشن به همدیگه آدما می‌تونن به همدیگه وصل بشن. اما کانکتیویتی یا اتصال وصل بودن یا دسترسی داشتن به اینترنت باعث نشده که انسان‌ها در ارتباط با همدیگه یعنی در کامونیکیشن یعنی در تفاهم و در ارتباط ذهنی و زبانی و روحی با همدیگه پیشرفت کنن. به عکس عصر دیجیتال به شدت به امکان ارتباط به اصطلاح ضربه زده. وقتی که میگیم کامیکیشن ارتباط یعنی کهه ارتباط اون چیزیست که جامعه ساخته میشه با برش کانت اتفاقاً خیلی جالبه کانت یک جا میگه که د تا تلقی از جامعه هست یه تلقی هست که فرهنگهایی مثل فرهنگ اسمم می‌بره مثل ایرانی‌ها دارن که براشون جامعه یه چیز طبیعیه وقتی که جامعه یه چیز طبیعیه خب مثل این میمونه که شما فکر کنید که زلزله یه چیز طبیعیه خب کاری نمی‌تونید بکنید دیگه. وقتی زلزله میاد میاد. هرچی هم خراب می‌کنه خراب می‌کنه وقتی هم نمیاد نمیاد. بنابراین وقتی یه جامعه در یه جایی مثل ایران دچار بحران میشه جا خود جامعه فکر نمی‌کنه که این جامعه چیز که دخلی داره در ساختنشه. چیز طبیعی می‌دونه. خودش رو کاملاً ناتوان و تسلیم تلقی می‌کنه. ولی در تفکر مدرن یا هم تفکری که کانت میگه جامعه یک چیزیست که ساخته میشه بنابراین جامعه یه چیز غیرطبیعیه یعنی جامعه چیزیست که آدم‌ها اعضای جامعه می‌سازن بنابراین جامعه صرفاً تجمع افراد در یک مکان یا در یک جغرافیا نیست بلکه یک نوع رابطه‌ایست که آدم‌ها بین خودشون ایجاد می‌کنن پس این ریلیشن که یا رابطه‌ای که انسان‌ها ایجاد می‌کنن از چه طریقی ایجاد می‌کنن؟ از طریق ارتباط یعنی از طریق حرف زدن مخصوصاً حرف زدن مهم‌ترین شکل ارتباط هست و این کامونیکیشن هست که کامیونیتی یا جامعه می‌سازه و این کامونیکیشن هست که کامن سنس یا عقل مشترک درک مشترک می‌سازه. بنابراین [گلویش را صاف می‌کند] ما در یه جامعه هستیم که به شدت این ارتباط آسیب دیده و چون ارتباط آسیب دیده عقل سلیم یا عقل مشترک هم آسیب دیده یعنی در حقیقت ما در جهانی هستیم که کامن سنس درش به شدت آسیب دیده جامعه به شدت ازش در درش آسیب بده همین به وجود آمدن جریان‌هایی مثل توتالیتاریسم و فاشیسم و نمی‌دونم راست افراطی و اینا اینا همه محصول از بین رفتن جامعه هستن. محصول از بین رفتن ارتباط بین جامعه هستن. جامعه‌ای که امکان به اصطلاح تفاهم، امکان گفتگو، امکان سخن گفتن، امکان داوری مشترک، امکان درک مشترک رو از دست داده. خب اینا ایده‌هایی هست که بعداً ۲۰ ۲۲ و خورده‌ای ساله که بعد از کانت همچنان فیلسوفان م در کانون توجه فیلسوفان هست و و مدام این فلسفه‌ها نشون میدن که فهمیدن یک عمل شخصی نیست یعنی شما نمی‌تونی یه شخصی نمی‌تونه بفهمه بلکه همواره فهم در یک افق مشترک یه جامعه صورت می‌گیره بنابراین وقتی که این افق مشترک از بین بگی از بین بره یعنی ما هیچ کدوم قادر به فهمیدن نیستیم به مفهوم عمیق کلمه. بنابراین مخصوصاً کانت برای عصر هوش مصنوعی اهمیت پیدا می‌کنه. یعنی در عصر ما در با هوش مصنوعی سؤال می‌کنن که آیا ماشینم می‌تونه بفهمه؟ آیا ماشین خب ماشین محاسبه می‌کنه؟ آیا محاسبه کردن همون فهمیدنه یا محاسبه کردن با فهمیدن چه تفاوتی داره؟ آیا اینفورمیشن همون برای فهمیدن کافیه؟ اینفورمیشن با شناخت یعنی اطلاعات با نالج با آندرستندینگ فهم چه تفاوتی داره؟ یعنی بسیاری از و خیلی در سال‌های اخیرم کتاب زیاد نوشته شده کانت در عصر به اصطلاح ایآی و آثار زیادی هست راجع به این موضوع و نشون میده که چقدر پرسش‌های کانتی پرسش‌های بهروزی هستن به خاطر اینکه ما در همین عصر هوش مصنوعی هم سؤالمون اینه که شرایط امکان تجربه و فهم چیست؟ یعنی این سؤال سؤال کاملاً کانتیه. خب طبیعتاً برای ما ایرانی‌ها کانت خیلی مهمه چون که بخش عظیمی از بحران‌های فکری و سیاسی که جوامع غیرغربی دارن از جمله ایران کاملاً با ایده‌های کانتی میشه صورتی کرد یا همین مدرنیته به اصطلاح گورزادی که ما استیلبورنی که ما گرفتیم یعنی مدرنیته‌ای که از اول مرده به دنیا اومد در ایران خب چرا این اینطوری شد چرا مثلاً فرض بکنید در آمریکا آمریکا به عنوان یک نه یک کشور جدید بلکه به عنوان یک در حقیقت ابداع مدرنیته چرا مدرنیته در آمریکا موفق شد جایی که تمدنی مثل تمدن درخشان ایرانی رو نداشته یا تمدن چینی رو و اساساً ملتی درش ش وجود نداشته چرا مدرنیته در آمریکا موفق شد یا و ولی مدر مدرنیته در ایران موفق نشده مثلاً این سؤال سؤال خیلی مهمه وقت با کانت شما می‌فهمید که چرا این اتفاق افتاده یا مسئله اینی که شما با سنت چه رو به اصطلاح رویکردی باید داشته باشید چگونه شما می‌تونید سنت رو نقد کنید بدون اینکه سنتو نابود کنید یعنی چگونه می‌تونید شما سنت رو از راه نقد کردن زنده کنید و ضا کنید و پویا کنید و اون رو به در حقیقت احیا بکنید چطور میشه انسان مدرن بشه ولی غربی نشه ولی آمریکایی نشه ولی اروپایی نشه چطور میشه مدرن شد بدون اینکه از خود بیگانه شد چگونه میشه مدرن شد و خود بود و خود شد در حقیقت نس آزادی چیه خب درکی که ما ایرانی‌ها داریم از آزادی واقعا درک خطرناکیه چون فکر می‌کنیم آزادی یعنی رهایی از هر چیز و آزاد بودن که هر کاری دلت بخواد بکنی خب این درک وحشتناکیه از آزادی و عامل بدبختی ما هست و خواهد بود اگر تغییرش ندیم کانت به ما میگه آزادی به مفهوم به اصطلاح انسانی کلمه چیست یعنی به مفهومی که شما نمی‌تونید آزادی داشته باشید بدون اینکه قانون وجود داشته باشه این قانون هست که شما رو آزاد می‌کنه بنابراین آزادی یعنی حک آزادی حکومت بر خویشتن یعنی آزادی قانون‌گذاری و تعهد به قانون و رابطه بین آزادی با حق رابطه آزادی با قانون رابطه آزادی با اقتدار یا اتوریتی اینها رو کانت به ما کمک می‌کنه که درک بکنیم و به این ترتیب ما از قیمومت فکری از قیمومت ذهنی از قیمومت عقلانی هر چیزی که بیرون از ماست رها بشیم و خارج بشیم. بنابراین کانت اگر شما میخواید به این پرسش جواب بدید که چ انسان چگونه می‌تونه آزادانه، مسئولانه و و مشترکاً جهان رو بفهمه و در این جهان زندگی کنه حتماً باید کانتو بخونید. در حقیقت تمام پروژه کانت تلاش برای جواب به این سؤال هست که چگونه انسان می‌تونه یا انسان‌ها می‌تونن آزادانه، مسئولانه و با هم جهان رو درک کنن، جهان رو بسازن و و با همدیگه زندگی بکنن. خب کانت من حالا در جلسه فردا یه اشاره خواهم کرد به آثار کانت اشاره خواهم کرد به زندگی کانت که چهجور شده که این کتابا رو نوشته ولی به طور خلاصه نقد عقل محض رو شاهکار کانت می‌دونن و در حقیقت نه تنها شاهکخار کانت که کانت یک در تاریخ فلسفه در فلسفه دوران باستان ارسطو و در عصر جدید کانت هست یعنی کانت و ارسطو د تا قله فلسفه تاریخ فلسفه هستن و بنابراین نقد عقل محض فقط شاهکار کانت نیست بلکه مهم‌ترین متن فلسفه مدرن هست خب [موسیقی] صدای من میاد ببخشید هست بسیار خب خب من بریم سراغ سو سؤال سو سؤال بعدی که ما چرا باید نقد عقل محضو بخونیم همون طور که گفتم هر کسی که به مسئله فهم دانش حقیقت علم دین سیاست زبان یا حتی هوش مصنوعی علاقهمند باشه به مسائلی داره میاندیشه که مسائل کانتین و و در حقیقت نقد عقل محض کتابی نیست که یه سری تئوریهایی داشته باشه درباره دانش که حالا این تئوریا می‌تونن چیز بشن چی میگن نسخ بشن یا از اعتبار بار بیفتن بحث کانت پرسش کانت درباره امکان دانش هست یعنی کانت به شما نمیگه که جهان چیه سیاست چیهونم طبیعت چیه به شما میگه که چگونه اصلاً تجربه ممکن میشه چگونه جهان برای ما به شکل پدیدار در میاد و چه چیزی باعث میشه که بتونیم چیزی رو بفهمیم بنابراین کتابیست در باب شرایط امکان فهم بنابراین فلسفه جدید د تا شاخه داره یه فلسفه ما تحلیلی داریم آنالیتیک و یه فلسفه قاره‌ای کانتیننتال داریم هر دوی این‌ها در از کانت سرچشمه می‌گیرن یعنی فلسفه تحلیلی یک تفسیر از کانت هست و فلسفه کانتیننتال یک تفسیر دیگه از کانت هست یعنی د تا تفسیر از کانت د تا جریان اصلی فلسفه رو می‌سازن مهم‌ترین چیزی که کانت در این کتاب در حقیقت به ما میگه اینه که عقل درسته که همیشه ما عقلو ستایش کردیم و گفتیم شریف‌ترین به اصطلاح چیزیست که انسان داره و مایع مباهات و مایه تمایزش از جانوران دیگه هست و همیشه گفتیم باید عقل مواظب باشیم که دچار وسوسه‌های شیطانی نشه دچار مثلاً چه میدونم باید حاکم بر قرائض باشه قرائض اون رو گول نزنن کانت میگه نه اتفاقاً عقل درسته که همه اون چیزی که ما داریم برای فهمیدن ولی هیچکس نمی‌تونه عقلو فریب بده جز خودش و در نتیجه مسئله کانت اینه که چگون انسان نمی‌تونه به به حقیقت دست پیدا بکنه ولی انسان نمی‌تونه بدونه که چه چیزی واقعاً درسته ولی می‌تونه بدونه چه چیزی توهمه بنابراین در این کتاب شما با قدرت حیولایی عقل انسان برای توهم آفرینی آشنا میشید و و کانت برای شما توضیح میده که چگونه این توهم‌ها رو انسان خودش می‌سازه و این خودفریبی چگونه شکل می‌گیره. بنابراین عقل فقط حقیقت رو تولید نمی‌کنه بلکه توهم تولید می‌کنه در بحری اول. بنابراین ما در عصر ایدئولوژی‌ها در عصر تئوری‌های توطعه در عصر فیک نیوز در عصر دیس اینفورمیشن میس اینفورمیشن اطلاعات جعلی در عصر پروپاگاندا این سوال برای ما خیلی مهمه که ما چگونه گول می‌زنیم خودمون رو عقل چگونه فریب میخوره و در حقیقت شما کاری که باید انجام بدین این نه نقد دیگران بلکه نقد عقل هست. یعنی نقد شیوه‌هایی که ذهن فریب می‌خوره. الان تمام علوم انسانی بر این بنا شدن. بنابراین این کتاب یعنی نقد عقل محض سرچشمه تمام علوم انسانی مدرن هست. یعنی بسیاری از مفاهیمی که ما امروزه اونا رو به اصطلاح به کار می‌بریم در علوم انسانی از سوژه از تجربه از آگاهی از ابژه از زمان از مکان از قوه داوری قضاوت جاجمنت از ساختارهای پیشینی فهم علوم شناختی نظریه‌های معاصر ذهن هنوز در افق کانتی در حقیقت مطرح میشن و کانت هست که اون‌ها رو در حقیقت حقیقت صورت کرده برای نخستین کار در کتاب نقد عقل و محض نقد عقل محضو بیشتر فکر کردن یه کتابیست در باب زمین معرفتشناسی و گفتن کتابیست در باب اپیستمولوژی در حالی که اینطوری نیست یه کتابیست درباره یه کتابیست که یه کتاب سیاسیه کتاب نقد عقل محض یه کتابیست در فلسفه سیاسی در فلسفه اخلاق در فلسفه حقوق و در حقیقت در این کتاب شما به رابطه آزادی و شناخت ب آگاهی پیدا می‌کنید چه رابطه‌ای هست بین آزادی و و شناخت و در حقیقت اینکه انسان چقدر آزادانه میتونه فکر بکنه و چقدر قضاوت‌های ما آزادانه است و چقدرش محصول به اصطلاح فیزیک ماست طبیع ت ماست محصول جامعه است محصول عادت‌هاست محصول به اصطلاح نوع حتی زندگی کردن ماست آیا انسان واقعاً آزاد هست اون اون طور که فکر میکنه یا به چه معنا انسان آزاد هست چون ما اگه ندونیم که به چه معنا آزادیم و چگونه آزاد هستیم طبیعتاً نمی‌تونیم از آزادمون استفاده کنیم اونوقت توهم آزاد آزادی پیدا خواهیم کرد. بسیاری از پرسش‌هایی که در زمینه هوش مصنوعی مطرح هست باز در این کتاب شما به این کتاب نیاز خواهی داشت. م اینکه مثلاً رابطه فرق بین اینفورمیشن اطلاعات با فهم فرق بین شناخت و فهم اینا مباحثی هستن که در این کتاب به طور مفصل مطرح میشن و و برای کسایی که بخوان هوش مسنوع رو بشناسن و ما خود ما خود انسان رو در اصل هوش مسنوعی بشناسن این کتاب خیلی اهمیت داره برای ما این همونطور که گفتم این کتاب اثریست در فلسفه سیاسی در فلسفه حقوق در فلسفه اخلاق در فلسفه انتروپولوژی و انسانشناسی و برای ما ایرانیا سؤایی که داریم میگیم دین چیه یا سکولاریسم چی هست یا سنت چیه مدرنیته چیه در حقیقت همه این مسائل رو ما در نیازمند ما رو نیازمند در حقیقت این کتاب میکنه چون این کتاب به ما بیش از اینکه به ما مجموعه از پاسخ‌ها باشه یعنی پنج از نظریه‌ها باشه در حقیقت به ما یاد میده چگونه پرسش کنیم چه چه پرسش‌هایی پرسش‌های بنیادین چه پرسش‌های شبه پرسشن یا اساساً پرسش‌های نادرستی هستن بنابراین به ما کمک می‌کنه که بفهمیم اصلاً چگونه باید قضاوت کرد چگونه میشه داوری کرد شرایط امکان قضاوت کردن چیه مرز بین فهم و توهم چی هست و در حقیقت نقد عقل محض درباره این نیست که ذهن چه چیزی رو میتونه بشناسه اینه که ذهن خودشو چگونه می‌تونه بشناسه به همین دلیل هست که فلسفه بعد از کانت فلسفه دیگه نیست بلکه فلسفه فلسفهست یعنی ش مسئله اصلی اینه که ذهن ما چهجوری کار می‌کنه ذهن ما چه‌جوری می‌فهمه چ ذهن ما چگوری درک می‌کنه چه ذهن ما چه‌جوری تجربه می‌کنه ذهن ما چه‌جوری قضاوت می‌کنه بنابراین نقل عقل محض کتابی درباره جهان نیست بلکه کتابیست درباره امکان جهان داشتن انسان یعنی انسان که به خودآگاهی می‌رسه چگونه به خودآگاهی می‌رسه چگونه و با خودآگاهی چگونه جهان خودشو می‌سازه بنابراین این کتاب کتابیست در باب خودآگاهی و در باب ساختن جهانی که اذان انسان هست و انسان در او زندگی می‌کنه خب من چقدر حرف زدم؟ ۴۰ دقیقه‌ای صحبت کردم. من در حالا یه توضیحی بدم راجع به بنابراین من ادامه خواهم داد این بحث رو فردا و پسفردا فردا راجع به زندگی کانت براتون حرف میزن شاید یه چیزی هم هست در نظرم که راجع به کانت و جوک یا شوخی صحبت بکنیم چون میدونیم که کانت در آثارش حدود ۲۷۰ تا جوک نوشته و چه اهمیتی دارن این این جوک‌ها و اساسا هیومر یا طنز چه اهمیتی دارید در کانت برای اینکه نشونتون بدم که کانت اون چیزی نیست که ما در ایران می‌شناسیم اون کانتی که در ایران ما می‌شناسیم یه کانت واقعاً ابلهانه‌ایست که آقای ادیب سلطانی و دیگران ساختن و کانت اون فیلسوف ابوس دست نیافتنیه نمی‌دونم مال آدمای استادای جاسنگین و اینا نیست بلکه اتفاقاً کانت فیلسوف انسان و فیلسوف همه انسان‌هاست و من کاری که سعی می‌کنم انجام بدم در این دوره دقیقاً همین هست برای کسانی که البته که شما قبل از اینکه در این دوره شرکت بکنید خوب هست که یک چیزایی رو مطالعه کنید مثلاً خوب هست که به طور کلی دکارتو بشناسید هیومو بشناسید جان لاکو بشناسید لایبنیتسو بشناسید ارسطو بشناسید یک اطلاعات کلی داشته باشید درباره اینکه اینا چی میگن و خیلی خوب هست که اگر بتونید قبل از این جلسه کتاب تمهیدات کانت رو هم یه مطالعه‌ای بکنید. حالا مهم نیست که همشو بفهمید یا به اصطلاح مهم نیست که با مشکلات زیادی مواجه میشید. توجه کنید که فلسفه اساساً یعنی خواندن و خواندنیست که یه خواندن خاصیه. یعنی خواندنیست که شما باید مرتب بخوانید و بین خواندن‌ها رفت و آمد بکنید. هیچ موقع هیچ چیزی برای شما با یک بار خواندن آشکار نخواهد شد. ولی من سعی میکنم که در حقیقت این مباحث رو به نحوی مطرح بکنم که کسایی که کمتر آشنایی دارن با فلسفه هم بتونن از این بحثها استفاده بکنن یعنی حالا کسایی که نمیشناسن هم بتونن استفاده بکنن و در این من این دوره متنخوانی رو تقسیم کردم به دو ترم یعنی د تا ۱۴ جلسه و در جلسه اول حالا من براتون خیلی خلاصه من سلابسشو میگم من در جلسه اول صحبت میکنم راجع به اینکه چرا نقد عقل چگونه عقل عقل نقد عقل محضرو باید خوند چرا باید خوند و من در هر جلسه‌ای سعی می‌کنم که یعنی در این ۲۸ جلسه سعی می‌کنم که حداقل چ پ صفحه از روی کتاب برای شما بخونم و در حقیقت بهتون چیزایی که منابع رو که میتونید بخونید و کمک میکنه بفهمید بنابراین ما در این ۲۸ جلسه ۲۸ قطعه از کانت رو متن کانت رو خواهیم خوند و در حقیقت من امیدوارم که دانشجویی که در یا دوستانی که در این جلسات شرکت میکنن در پایان این جلسه در حقیقت تونسته باشن معماری فلسفه کانتو بفرما به خاطر اینکه برای مخاطب‌های فارسی زبان مخاطب فارسی زبان دنبال شرحه یعنی شرح کانت و من سعی می‌کنم که این درسهایی که من میدم شرح کانت نباشه بلکه من سعی می‌کنم که به دانشجو یاد بدم که چهجوری خودش بخونه کانت رو یعنی من بهش نمیگم که اینجور بخون من بهش میگم چهجور باید خوند و در نتیجه کسی که در اینجا جلسات خواهد آمد امیدوارم که بتونه نظریات کانت مهم نیست بلکه بتونه زبان کانت و معماری به اصطلاح ایده‌های کانتی و استدلال‌های کانتی رو بفهمه و در با این نگاه اون وقت بتونه آثار دیگه کانتو بخونه و با این نگاه بتونه اساساً فلسفه رو بخونه چون همون طور که گفتم کانت سرچشمه است اگر شما به معماری فلسفه کانت آگاه بشید اون موقع اساساً فهم فلسفه کانت فلسفه مدرن برای شما امکان‌پذیر خواهد شد و پیش از اون نخواهد بود. بنابراین اونچه که من سعی می‌کنم بیاموزم اینه که کانت رو اینطور باید خواند. بنابراین شما چگونه خواندن رو یاد می‌گیرید نه خواندن رو. بنابراین خودتون باید بخونید و من فقط به عنوان یک راهنما سعی می‌کنم که این کارو برای شما برا یعنی خودم این کارو انجام میدم و نشونتون میدم. یعنی مثل تئاتر یعنی من به شما نمیگم که این نقشو چهجوری بازی کن این نقشو من خودم بازی می‌کنم تا شما خودتون این نقشو برای خودتون بازی بکنید امیدوارم که براتون مفید باشه دوستانی که علاقهمند هستن حالا پای بابک در همین چت هم گذاشته در پای یوتیوب من در همین پایین کلیپ هم ایمیلی هست که با من میتونید تماس بگیرید خجلک@gmail.com من برای شما سیلابس این دو ترم رو می‌فرستم و دوستان میتونن حالا ترم اول شرکت کنن ترم دوم شرکت نکنن یا بخش اولو میل خودشون و همین طور اون برخی از جلساتی که قبلاً من راجع به کانت داشتم مخصوصاً اون بخشی که راجع به راجع به روشنگری چیز بود و در روزهای آینده یک جلسه‌ی خواهیم داشت درباره زندگی کانت و آثار کانت یک جلسه‌ای خواهیم داشت راجع به اینکه کانت چگونه در جهان ترجمه شده در زبان‌های مختلف ترجمه شده اونوقت مقایسه می‌کنیم با ایران و زبان فارسی و در جلسه سوم راجع به کانت و جوک کانت و شوخی کانت و طنز صحبت خواهم کرد برای اینکه بیشتر با کانت آشنا بشید و کانت واقعی رو بیشتر بشناسید ممنونم از دوستان در خدمت شما هستم بله خیلی ممنون از شما و همینجوری که گفته شد اطلاعات ایمیل در چت روم هستش برای کسب اطلاع بیشتر از این دوره‌های آموزشی که آقای خلجی ازشون یاد بردند بله اگر دوستان نکته‌ای یا پرسشی هست تشریف بیارید در ادامه خدمت شما باشیم خیلی آقای خرجی این نکته حیض اهمیته توی در واقع فلسفه دیجیتال و بحث هوش مصنوعی که این روزها خیلیهم [صدای خرناس] در واقع سعی دارن اونو توضیح بدن و اون چیزی که اون تأثیری که شما هم اشاره کردید بهش اون تأثیری که هوش مصنوعی ممکنه از تصمیمات ما در زندگی بذاره و نفوذ خودشو داشته باشه خب توی [صدای خرناس] این جلسات راجع بهش زیاد صحبت شد که در حال حاضر اون این نفوذ هوش مصنوعی سیستمش خیلی کانتی نیست چرا که خود کانت در واقع تلاشش اینه که ما با عقل خودمون فکر بکنیم و [گلویش را صاف می‌کند] به اون نتیجه باید رسید که شماهم ازش صحبت زیاد کردید حالا این سؤال پیش میاد که آیا خود هوش مصنوعی هم به این سمت میره که اونوقت اون شکاکیت رو در دامان در واقع انسان بیاندازه و به سمت کانتی رفتن پیش بره یه کمی پیغانگیزه بله ما در اون جلسات دوره فلسفه دیجیتال صحبت کردیم راجع به این ولی در جلسه جلسه آخر در یعنی آخر این دوره جلسه آخر راجع به دستاوردهای فلسفه کانت هست که یه بخشش مربوط به همین بحث هوش مصنوعی هست و اونجا صحبت خواهم کرد راجع به این موضوع یک دوستی پرسیدن که آیا تمهیدات رو قبل از نقد من پیشنهاد می‌کنم شما قبل از نقد عقل اصلا تم تمهیداتو بخونید به خاطر اینکه حالا فردا که راجع به زندگی کانت اینا صحبت می‌کنم خواهم گفت که تمیدات تو کانت نوشت به خاطر اینکه درست درسته نقد عقل محض رو با در حقیق شوکه کرد جامعه فلسفی رو و کتابی بود که برای اون‌ها نامفهوم برای خیلیا نامفهوم به نظر میامد و در نتیجه کانت تمهیداتو نوشت برای اینکه در حقیقت بگه ایده اصلیش در نقد عقل محض چی هست ولی خب تمهیداتم کتاب ساده‌ای نیست اصلاً ولی کانت به این نیت نوشته بخونید کان چیز رو تمهیدات رو دوستانی که فقط فارسی می‌خونند. من از روی متن انگلیسی می‌خونم. متن من از روی ترجمه کمبریج می‌خونم و پی دیافشم هست همه جا ولی می‌تونیم به ترجمه‌های فارسی هم نگاه کنیم یا به اصطلا نظر داشته باشیم. کسایی که فارسی بلد نیستن اشکالی انگلیسی بلد نیستن هیچ اشکالی نداره چون من ترجمه می‌کنم و توضیح میدم در ولی اصولاً به دوستان پیشنهاد میدم اگر غیر از فارسی زبان دیگری می‌دونید حتی اگر عربی می‌دونید ترجمه ترجمه اخیری که شده در عربی از نقد عقل محض اسم مترجش یادم رفته ولی ترجمه که چند سال پیش شده خیلی ترجمه ترجمه از ترجمه‌های فارسی ما بهتره ترجمه عربی رو بخونید و ترجمه‌ها به زبانهای دیگه به فرانسه بخونید به انگلیسی بخونید مشکل ما ترجمه‌های کانت نیست مشکل ما زبان فلسفی در فارسی هست که متأسفانه زبانیست که زبان فلسفی نیست در حقیقت زبان فلسفی ما مشکلش اینه که زبان فلسفی نیست بلکه یک زبان ساختگی غیر فلسفی فلسفیست اینه مشکل با زبان فارسی و در نتیجه ولی هیچ هیچ کدوم از این به اصطلاح میگن لنگوج بررا هیچ کدوم از این موانع زبانی نباید مانع بشه که شما سراغ کانت ندید و من سعی می‌کنم کانت رو تا جای ممکن در حقیقت به شکلی توضیح بدم که حالا دوستان البته توجه داشته باشید که شما هرچی یاد بگیرید اون مدون خودتون هستید یعنی من چیزی به دیگران نمی‌تونم یاد بدم. دیگران آدم یاد می‌گیره. من می‌تونم فقط به شما نشون بدم که خودم چهجوری یاد گرفتم. در نتیجه شکل یاد گرفتن خودم رو درست مثل تئاتر برای شما نقششو بازی می‌کنم ولی شما هستید که باید یاد بگیرید و یاد گرفتن همه چیزش بستگی به شماست و در فراآیند یادگیری همیشه اون طرفه که یاد می‌گیره نقش فعال رو بازی می‌کنه. به هر حال من سپاسگزارم از همه دوستان فردا هم در همین ساعت در خدمت شما هستم داستان زندگی کانتو میگم از و نشون میدم که زندگی کانت چقدر زندگی جذابی بوده بر خلاف این تصور کلیشه‌ای که در ذهن ما هست که یه آدم عنقه صبح تا شب توی کتابخونهشه و هر ساعت هر روزم پ بعد از ظلم میره قدم می‌زنه نه همچین تصوری از کانت کاملاً غلطه کانت واقعی کانت تاریخی رو راجع بهش صحبت می‌کنیم بعد راجع به یک جلسه هم راجع به ترجمه‌های مختلف کانت به زبان‌های مختلف یک جلسه هم راجع به کانت و تنز یعنی روز پنجشنبه راجع به کانت و تنز صحبت خواهیم کرد چون که جمعه هم من مسافرم و قراره که سفر کنم به اروپا در نتیجه تا جمعه تا پنجشنبه این جلساتو خواهیم گذاشت و جلسات خود این متنخوانی از دهم جولای آغاز خواهد شد وقتی من برگشتم از سفر بسیار خب ممنونم از شما بابکچم ممنونم تا نوبت